امداد در : جراحات پوست سر ،زخم چشم ،خونريزي از گوش ، بيني ، دهان
اهداف
مهار خونريزي
فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان
هشدار!
اگر مصدوم بي‌هوش شد، راه تنفسي را باز و تنفس را كنترل كنيد؛ آماده باشيد تا در صورت لزوم، احياي تنفسي و ماساژ قفسه سينه را آغاز كنيد .
1) در صورت امكان، دستكش يكبار مصرف بپوشيد. اگر لايه‌هاي پوست در محل آسيب جابه جا شده‌اند، با دقت آنها را روي زخم قرار دهيد. به مصدوم اطمينان خاطر بدهيد.
2) زخم را با يك پانسمان استريل يا يك قطعه پارچه تميز بدون كرك بپوشانيد. روي اين پوشش، فشار مستقيم و محكمي وارد كنيد. اين كار به مهار خونريزي و كاهش حجم خون از دست رفته و در نتيجه، به حداقل رسيدن خطر شوك، كمك مي‌كند.
3) پانسمان را با يك باند رولي محكم كنيد (در خونريزي‌هاي جزيي، مي‌توانيد لايه پوشش رابه كمك يك باند مثلثي در محل نگه داريد).
4) به مصدوم كمك كنيد كه دراز بكشد و به طوري كه سروشانه‌هاي او مختصري بالاتر از تنه قرار بگيرند. سپس، مصدوم را در همين وضعيت به بيمارستان منتقل كنيد. به طور مرتب، علايم حياتي (سطح پاسخ دهي، نبض و تنفس) را كنترل و ثبت كنيد.
زخم چشم
چشم ممكن است دچار كبودي شود و يا در اثر ضربات مستقيم يا قطعات خرد شده و تيز فلزي، سنگي يا شيشه‌اي دچار بريدگي شود. به دليل خطري كه بينايي مصدوم را تهديد مي‌كند، تمام آسيب‌هاي چشم را بايد جدي تلقي كرد. حتي خراش‌هاي سطحي كه به سطح چشم (قرينه) وارد مي‌شوند، مي‌توانند منجر به تشكيل جوشگاه زخم و عفونت شوند. امكان از بين رفتن هميشگي بينايي نيز وجود دارد.
تشخيص
درد شديد و اسپاسم پلك‌ها
زخم قابل مشاهده ويا نماي چشم پر خون (قرمز)
از دست رفتن بينايي به طور كامل يا جزيي
نشست خون يا مايع زلال از زخم
اهداف
پيشگيري از صدمات بيشتر
فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان
احتياط!
سعي نكنيد جسم خارجي فرورفته در چشم را خارج كنيد يا به آن دست بزنيد.
1) به مصدوم كمك كنيد كه به پشت دراز بكشد و سر او را با حد امكان بي حركت نگه داريد. به او بگوييد كه هيچ يك از دو چشم راحركت ندهد؛ جابه جا كردن چشم سالم، چشم آسيب ديده را وادار به حركت خواهد كرد و ممكن است شدت صدمات بيشتر شود.
2) از مصدوم بخواهيد كه يك پانسمان استريل يا پارچه تميز بدون كرك را روي چشم آسيب ديده نگه دارد. اگر تا فراهم شدن كمك‌هاي طبي، قدري طول مي‌كشد، اين لايه پوششي را به كمك باند در محل خود محكم كنيد.
3) مصدوم را در همين وضعيت به بيمارستان منتقل كنيد.
خونريزي از گوش
اين حالت معمولاً در اثر پاره يا سوراخ شدن پرده گوش روي مي‌دهد؛ عواملي مثل فرو كردن يك جسم خارجي در داخل گوش، وارد آمدن يك ضربه به يك سمت سر يا وقوع انفجار، به سوراخ شدن پرده گوش منجر مي‌شوند. علايم عبارتند از: درد تيز، سپس گوش درد، كري و احتمالاً گيجي. وجود خونابه، يك نشانه جدي است؛ اين نشانه به معناي شكستگي جمجمه و نشت مايع از اطراف مغز است.
اهداف
فراهم كردن شرايط انتقال به بيمارستان
احتياط!
اگر مشكوك به شكستگي جمجمه هستيد، سر مصدوم را جابه‌جا نكنيد.
1) به مصدوم كمك كنيد تا در وضعيت نيمه نشسته قرار بگيرد به طوري كه سر او به سمت آسيب ديده كج شود تا خون به خارج تخليه شود.
2) در صورت امكان دستكش يكبار مصرف بپوشيد. يك پانسمان استريل يا يك قطعه پارچه تميز بدون كرك را به ملايمت روي گوش قرار دهيد. مصدوم را در همين وضعيت به بيمارستان منتقل كند.
خونريزي از بيني
خونريزي از بيني به طور شايع دراثر پاره شدن رگهاي خوني كوچك در داخل سوراخ بيني رخ مي‌دهد؛ اين رگها يا در اثر ضربه به بيني و يا در نتيجه عطسه كردن، دستكاري بيني با انگشت يا فين كردن پاره مي‌شوند. فشار خون بالا نيز مي‌تواند باعث خونريزي از بيني شود. در صورتي كه خون زيادي از بدن مصدوم خارج شود، خونريزي از بيني مي‌تواند خطرناك باشد. به علاوه اگر خونريزي به دنبال آسيب به سر رخ داده باشد، خون مي‌تواند رقيق و آبكي باشد.اين نشانه بسيار خطرناك و جدي است زيرا حكايت از آن دارد كه جمجمه دچار شكستگي شده و مايع دور مغز درحال نشست كردن است.
اهداف
مهار كردن خونريزي
باز نگه داشتن راه تنفسي
1) از مصدوم بخواهيد كه بنشيند. به او توصيه كنيد كه سر خود را به جلو خم كند تا امكان تخليه خون از سوراخ‌هاي بيني فراهم شود.
2) از مصدوم بخواهيد كه از دهان نفس بكشد (اين عمل در حفظ خونسردي مصدوم نيز مؤثر است) و قسمت نرم بيني‌اش را فشار دهد. در صورت لزوم، به مصدوم اطمينان بدهيد و به او كمك كنيد.
احتياط!
اجازه ندهيد سر مصدوم به عقب بر گرددد؛ خون ممكن است به داخل حلق بريزد و سبب استفراغ شود.
اگر خونريزي متوقف و سپس مجدداً آغاز شد، به مصدوم بگوييد كه دوباره بيني را بفشارد.
اگر خونريزي شديد است يا در مجموع بيش از 30 دقيقه طول كشيده است، مصدوم را در وضعيت درماني به بيمارستان منتقل كنيد.
مورد خاص
كودكان
يك كودك خردسال ممكن است در اثر خونريزي از بيني، دچار ترس شود. به او اطمينان خاطر بدهيد و كاسه‌اي در اختيارش بگذاريد تا آب دهان خود را داخل آن بريزيد.
3) به مصدوم بگوييد كه همچنان بيني خود را با فشار نگه دارد. به او توصيه كنيد كه از صحبت كردن، بلعيدن آب دهان، سرفه كردن، بيرون انداختن آب دهان يا بالا كشيدن بيني (فين فين كردن) خوداري كند چون اين كارها مي‌توانند لخته‌هاي خون تشكيل شده در بيني را از جا بكنند. يك قطعه پارچه يا دستمال كاغذي تميز به او بدهيد تا قطرات خون را پاك كند.
4) پس از 10 دقيقه، به مصدوم بگوييد كه فشار را قطع كند. اگر خونريزي هنوز قطع نشده بود، از او بخواهيد كه دوباره براي 2 دوره 10 دقيقه‌اي ديگر، بيني خود را فشار دهد.
5) همين كه خونريزي متوقف شد، با استفاده از آب ولرم و در شرايطي كه مصدوم همچنان رو به جلو خم شده باشد، اطراف بيني او را پاك كنيد.
6) به مصدوم توصيه كنيد كه چند ساعت، بدون حركت استراحت كند. به او بگوييد از ورزش كردن و به ويژه فين كردن پرهيز كند چون اين كارها، لخته‌هاي تشكيل شده را از جا مي‌كنند.
خونريزي از دهان
بريدگي‌هاي زبان، لب‌ها يا پوشش داخلي دهان، از آسيب‌هاي جزيي تا جراحات جدي‌تر متغير هستند. علت اين آسيب‌ها معمولاً خود دندان‌ها يا كشيدن آنها است. خونريزي از دهان مي‌تواند شديد و نگران كننده باشد.به علاوه، خطر استنشاق خون به داخل ريه‌ها و بروز مشكلات تنفسي هم وجود دارد.
اهداف
مهار كردن خونريزي
حفاظت از راه تنفسي با پيشگيري از استنشاق خون
1) از مصدوم بخواهيد كه بنشيند و سر خود را جلو بياورد و مختصري به سمت آسيب ديده خم كند تا امكان تخليه خون از دهان فراهم شود.
2) در صورت امكان دستكش يكبار مصرف بپوشيد. يك لايه پوششي گازدار روي زخم قرار دهيد. از مصدوم بخواهيد كه اين پوشش را بين شست و انگشتان خود فشرده، به مدت 10 دقيقه روي زخم فشار دهد.
مورد خاص
خونريزي از حفره دنداني
براي مهار خونريزي از حفره دنداني، يك لايه پوششي گازدار ضخيم در داخل حفره دنداني قرار دهيد تا مانع از رسيد دندان‌ها به هم شويد و به او بگوييد كه با فشار دندان‌ها، اين لايه را نگه دارد.
احتياط!
اگر وسعت زخم زياد است ياخونريزي بيش از 30 دقيقه طول كشيده و يا مجدداً شروع شده است، به يك پزشك يا دندان پزشك مراجعه كنيد.
از شستن دهان خودداري كنيد چون اين كار مي‌تواند منجر به كنده شدن لخته‌ها شود.
3) اگر خونريزي ادامه پيداكرد، پوشش زخم را عوض كنيد. به مصدوم بگوييد كه اجازه دهد خون، قطره قطره از دهان او خارج شود؛ بلع خون مي‌تواند سبب استفراغ شود. به او توصيه كنيد كه به مدت 12 ساعت از خوردن نوشيدني‌هاي داغ پرهيز كند.
تهیه کننده : تکنسین فوریتهای پزشکی عباس حسینی